Rangárþing ytra hefur aftur gefið út framkvæmdaleyfi fyrir Hvammsvirkjun. Oddviti sveitarstjórnar Rangárþings ytra segir ágreiningsmál hafa tafið framkvæmdaferlið fram úr hófi.
Sveitarstjórn Rangárþings ytra samþykkti í síðustu viku endurútgáfu framkvæmdaleyfis til Landsvirkjunar vegna byggingu Hvammsvirkjunar. Sveitarfélagið veitti upphaflega framkvæmdaleyfi vegna Hvammsvirkjunar í október 2024 en í júlí 2025 felldi Hæstiréttur virkjunarleyfi Hvammsvirkjunar úr gildi vegna ágreinings um breytingar á vatnshloti.
Í ágúst 2025 veitti Rangárþing ytra aftur framkvæmdaleyfi fyrir virkjunina eftir að bráðabirgðavirkjunarleyfi hafði verið gefið út en leyfið náði ekki til verkþátta sem höfðu með vatnshlot að gera. Því náði framkvæmdaleyfið einungis til undirbúningsframkvæmda í sveitarfélaginu.
Endanlegt virkjunarleyfi fyrir Hvammsvirkjun var þá gefið út í desember og nú hefur Rangárþing ytra eins og áður segir endurútgefið framkvæmdaleyfi sem nær til allra verkþátta. Þá þarf leyfi frá Skeiða- og Gnúpverjahreppi, þar sem virkjunin verður einnig staðsett, en samkvæmt Landsvirkjun er búist er við að sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps samþykki framkvæmdaleyfi um miðjan marsmánuð.
Sitja uppi með margra ára tafir og aukakostnað
Eggert Valur Guðmundsson, oddviti sveitarstjórnar, segir í pistli á Sunnlenska.is að um sé að ræða ákvörðun sem skipti máli, ekki aðeins fyrir orkukerfi landsins heldur einnig fyrir heimilin í landinu og atvinnulíf í Rangárþingi og Suðurlandinu öllu.
Meðal þess sem Eggert Valur fer yfir í pistlinum er hvernig ferlið hefur verið. Vísar hann til endurtekna kæra og ágreiningsmála sem tafið hafi framkvæmdaferlið fram úr hófi með óheyrilegum aukakostnaði sem komi beint niður á skattgreiðendum.
„Þegar niðurstaðan er sú að samfélög sitja uppi með margra ára tafir og aukakostnað, þá verður að liggja fyrir hver ber ábyrgð á þeirri stöðu og hvaða hagsmunir liggja að baki. Það þarf að ræða opinskátt hvernig kæruleiðum er beitt í svona stórum málum. Gera þarf kröfur um aukið gagnsæi um fjármögnun málareksturs og hvort fáir aðilar eða sterkir bakhjarlar standi að baki og geti stöðvað samfélagslega mikilvægar framkvæmdir um árabil. Þegar Alþingi hefur ákveðið að virkjanakostur skuli nýttur og ferlið hefur farið í gegnum mat og leyfisveitingar, þá þarf niðurstaðan að fá að standa. Þjórsá verður virkjuð við Hvamm; það er nóg komið af skærum og ágreiningi vegna þessa máls,“ segir Eggert Valur.
Hvað afstöðu íbúa til virkjunarinnar varðar vísar hann í könnun sem unnin var samhliða vinnu við rammaáætlun. Þar sögðust 61% svarenda í Rangárþingi ytra hlynnt Hvammsvirkjun en 19% andvíg. Þessi niðurstaða sýnir, að sögn Eggerts Vals, að mikill meirihluti fólks á svæðinu vilji framfarir að því gefnu að hlutirnir séu unnir af ábyrgð og festu.
Stór verkefni á borð við Hvammsvirkjun séu mikil stjórnsýsluleg áskorun fyrir lítil sveitarfélög. Skipulag sé niðurstaða mats og samráðs um hvar megi byggja, hvernig verja eigi land, og hvaða kröfur skuli gera um öryggi, umhverfisáhrif og innviði.
„Þessi nálægð við íbúana og staðhætti er ástæðan fyrir því að skipulagsvaldið á heima hjá sveitarfélögunum. Þannig á þetta að vera við samþykkjum framkvæmdir sem skapa verðmæti og styrkja byggðina, en við gerum það með kröfum um eftirlit og ábyrgð. Það er einmitt sú nálgun sem íbúar eiga að geta treyst og styrkir ímynd Rangárþings ytra sem sveitarfélags sem tekur umhverfis- og skipulagsmál alvarlega,“ segir Eggert Valur.
Framkvæmdir komist á fullan skrið á næsta ári
Hvammsvirkjun verður staðsett í Rangárþingi Ytra og Skeiða- og Gnúpverjahreppi en eins og áður segir býst Landsvirkjun við að sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps samþykki framkvæmdaleyfi um miðjan marsmánuð.
Þá sé í gangi umsókn um byggingarleyfi, og í framhaldinu hefjist áframhaldandi jarðvinna út árið og síðar í ár verði haldin stór útboð. Má að sögn Landsvirkjunar búast við að framkvæmdir vegna þeirra komist á fullan skrið snemma árs 2027.
Um er að ræða 95 MW vatnsaflsvirkjun í neðri hluta Þjórsár, mun framleiða um 740 GWst á ári. Framkvæmdirnar eru hluti af áætlunum um að mæta aukinni raforkuþörf, styðja orkuskipti og skapa ný tækifæri í atvinnulífinu.
Heimild: Vb.is
